Na kati ya Biblia, Nzambi ntangu nionso nataka Nsangu ya Yandi na bantu ya yinza na nzila ya profete ya nsungi. Yandi tubaka na Moise na nzila ya mulaka ya tiya mpe pesaka yandi lutumu samu na kutwadisa ba-Hebreux na ngaanda ya Egypte. Dikunzi ya Tiya yina monikaka mpe bidimbu yankaka pesamaka samu na kusiamisa ministele ya yandi. Jean Baptiste nataka Nsangu samu na kuyidika yinza samu na nkwizulu ya Mesiya. Na ntangu yandi vwandaka botika Mfumu Yesu na Nzadi Jourdain, Ndinga mosi katukaka na Mazulu siamisaka lutumu ya Jean samu na kutalisa Mwana-dimeme ya Nzambi, “Yayi kele Mwana ya munu ya luzolo, na yandi mu me sepela.” Bamvula na manima, Ndinga ya Mfumu wakanaka diaka na kutubaka na profete ntangu Yandi tubaka na Paul na nzila ya Nsemo yina ke kufwaka meso, mpe na manima pesaka yandi lutumu samu na kutula mabuundu na ndonga. Kubanda Ngwisani ya Malu-malu mpe ya Ntama, Nzambi me tubaka ata fioti ve na bantu ya Yandi na nzila ya sysiteme ya denomination to organization mosi ya misambidi. Yandi me tubaka ntangu nionso na bantu na nzila ya muntu mosi: profete ya Yandi. Mpe Yandi siamisaka baprofete yayi na nzila ya bidimbu ya kimpeve.

Kasi yinki samu na bubu yayi? Nzambi ke talisaka diaka Ndinga ya Yandi na baprofete? Bidimbu ya kimpeve ke vwandaka diaka? Nzambi ke tinda profete ya bilumbu yayi na yinza? Mvutu kele kieleka mbala mosi, “Yinga!”

Kasi wapi mutindu beto ke zaba ntangu profete ke telama? Wapi mutindu yandi ke vwanda? Wapi mutindu yandi ke sala? Yinki kidimbu yandi ke pesa beto? Wapi masonuku yandi ke lungisa?

Baprofete ya ntama vwandaka babakala ya kikesa ya Nzambi, mpe bawu vwandaka ve na boma ya kutelemina ba-organisation ya misambidi. Na yina, ba vwandaka kaka ntangu nionso kuvweza bawu na nzila ya kimvuka ya dibuundu. Elie tulaka ntembe na ba-organisation ya misambidi ya kilumbu ya yandi, na kulombaka bawu kana Nzambi ke zitisa dikabu ya bawu, to ya yandi. Bawu bokaka. Bawu pesaka profesi. Bawu lemukaka na zulu ya autel. Bawu kukizengaka bawu mosi na bambele. Kasi Nzambi kuwaka bawu ve. Elie zangulaka meso na Mazulu mpe tubaka, “Bika ti yawu zabana bubu yayi ti nge kele Nzambi na Israel, mpe ti mu kele kisadi ya nge, mpe ti mu me sala bima nionso yayi na ndinga ya nge.” Na manima yandi bokilaka tiya kukulumuka na Mazulu samu na kuyoka dikabu. Profete Michée teleminaka Ntinu ya Israel, mpe kimvuka ya muvimba ya banganga-Nzambi, ntangu yandi sembaka Nganga-Nzambi ya Mbuta Sédécias samu yandi pesaka profesi ya luvunu. Nganga-Nzambi ya Mbuta bulaka yandi na kizizi mpe Ntinu tulaka yandi na boloko samu yandi pesaka profesi ya kieleka. Ata ti Mfumu Yesu ba yinaka yandi mingi na ba-organisation ya misambidi ya kilumbu ya Yandi ti bawu komaka Yandi na kilunsi na kati-kati ya bimpumbulu ya kulutila yimbi. Kana Disolo me tuba kieleka, ba ke yina profete na nzila ya sysiteme ya denomination ya bilumbu yayi, mpe ba ke bokila yandi eretiki, profete ya luvunu, ya kulutila yimbi. Kasi nzambi ke telema pene-pene ya kisadi ya Yandi.

Kana ya vwandaka na profete mosi na kilumbu ya bubu yayi, wapi mutindu ba ke ndima yandi na Dibuundu ya Katolika? Dibuundu ya ba-Baptiste? Dibuundu ya ba-Luthérien? Denomination mosi?

Mfumu Yesu pesaka lutumu na bayina nionso ke kwikila Yandi: “Mpe bidimbu yayi ke landa bawu yina ke kwikila; Na nkumbu ya munu bawu ke basisa bampeve ya yimbi; bawu ke tuba na bandinga ya malu-malu; Bawu ke simba banyoka; mpe kana bawu kunwa ndikila, ya ke sala bawu ve yimbi; bawu ke tentika maboko na zulu ya bambevo, mpe bawu ke beluka.” (Marc 16:17-18). Disonuku yayi kele kieleka bubu yayi? Kana ya kele ve kieleka, wapi ntangu Bandinga ya Mfumu zimbisaka ngolo? Na kati ya Biblia, baprofete vwandaka na kiyeka ya kubelula bambevo, kubasisa bampeve ya yimbi, mpe kusala bimangu. Moise tulaka nyoka ya kisengo na ntwala ya bana ya Israel samu na kubelusa bawu na meno ya ndikila ya banyoka (Nombres 21:9). Naaman, Syrien ya ngolo, kwisaka na Elisée samu na kubeluka na kimbevo ya lèpne (II Rois 5:9). Ntangu bakala mosi ya ntwenya kubwaka na lufwa ya yandi katuka kuna na zulu ya nela, ntumwa Paul yambaka yandi mpe vutulaka luzingu na kati ya nzutu ya kufwa (Actes 20:10). Beto kele kaka na mambu yina ba sonikaka ya bamvula 3½ na ndambu ya luzingu ya Mfumu ya beto Yesu, kasi na kati ya bamvula tatu yina, Yandi landilaka na kubelusa bambevo. Bampofo monaka. Bantu ya kimbevo ya lepre belukaka. Bifwa-makutu kuzwaka kiwidi ya bawu. Bikata tambulaka. Kimbevo ya mutindu nionso belukaka (Matt 4:23).

Nzambi siamisaka diaka baprofete ya yandi na mitindu yankaka na ngaanda ya bakubeluka ya nzutu. Ata ti mwa binsweki ya ntima ya kubumbama zabanaka na bantu yayi ya Nzambi. Ntinu Nebcadnetsar kuzwaka ndosi yina vwandaka yangisa yandi mingi, kasi yandi lendaka ve kubambuka moyo yina ya vwandaka. Profete Daniel tubaka na ntinu nionso zole ndosi mpe profesi yina landaka (Dan 2:28). Kima mosi ve vwandaka ya kubumbama na ntwala ya Salomon ntangu Ntinu-kento ya Seba kwisaka na ntwala ya yandi. Yandi vwandaka ya kufuluka mingi na Mpeve ti yandi tubaka na yandi bakyuvu ya ntima ya yandi na na ntwala yandi yufula bawu (I Rois 10 :3). Elisée tubaka na Ntinu ya Israel manaka nionso ya Ntinu ya Syrie, ata mpe bandinga ya kinsweki yina tubamaka na kati ya kivinga ya yandi ya kulala (II Rois 6:12).

Na kati ya bisalu ya Yandi, Mfumu Yesu mbala mingi talisaka ti Mpeve yayi ya kuswasikisa mabanza kele Mpeve ya Klisto. Yandi swasikisaka nkadulu ya Nathanael ntangu Yandi tubaka, “Beno tala Israelite ya kieleka, na kati ya yandi luvunu kele ve!” Mpe Yesu landilaka na kutuba na Nathanael kisika yandi vwandaka ntangu Philippe tubaka na yandi samu na Mesiya (Jean 1:48). Ntangu Nathanael monaka ti Yesu zabaka ntima ya yandi, na mbala mosi yandi zabaka Yandi mutindu Klisto. Ntangu ya ntete Yesu monaka Pierre, Yandi tubaka na yandi nkumbu ya tata ya yandi, Jonas (Jean 1:42). Na yina Pierre yambulaka nionso mpe landaka Yesu samu na luzingu ya yandi nionso. Yesu kutanaka na kento mosi ya Samarie na dibulu ya masa mpe tubaka na yandi masumu ya yandi yina me lutaka. Bandinga ya yandi ya ntete vwandaka, “Tata, mu ke mona ti nge kele profete” (Jean 4:19). Tatu nionso yayi ya bantu yayi vwandaka ya bantambulu ya kuswaswana ya luzingu, kasi na mbala mosi bawu zabaka Yesu ntangu Yandi talisaka dikabu ya kuswasikisa mabanza.

Makabu me zimbanaka ntangu ba sonikaka dititi ya nsuka ya Biblia? Kana bimangu yayi kele ya kusonika pwelele na kati ya Biblia, wapi yawu kele bubu yayi? Profete ya bilumbu yayi kieleka ke siamisama na nzila ya bimangu.

Nzambi me zimbanaka bantu ya Yandi? Yandi ke vwanda diaka na kiyeka ya kubelusa bambevo? Yandi ke tubaka na beto diaka na nzila ya ba-profete ya yandi? Baprofete nionso monaka na ntwala kilumbu yayi?

Ya kele na ba-profesi yina fwana ntete kulungisama?